Dược liệu Thổ phục linh Smilax glabra Roxb
1. Tên khoa học
- Tên khoa học: Smilax glabra Roxb.
- Họ: Kim cang (Smilacaceae)
- Tên gọi khác: Củ khúc khắc, Kim cang, Củ mọt hoi đòi...
- Bộ phận dùng: Thân rễ (thường gọi là củ) đã phơi hoặc sấy khô (Rhizoma Smilacis Glabrae).
2. Tính vị và Quy kinh
- Tính vị: Vị ngọt, đạm (nhạt), tính bình.
- Quy kinh: Quy vào 2 kinh Can và Vị.
3. Công dụng
Theo Y học cổ truyền:
- Giải độc, trừ thấp, lợi quan tiết: Giúp thanh nhiệt, tiêu viêm, đào thải độc tố khỏi cơ thể.
- Trừ phong thấp, thông gân cốt: Chủ trị đau nhức xương khớp, phong thấp, tê thắt lưng gối, co quắp tay chân.
- Thanh nhiệt lở ngứa: Trị mụn nhọt, chàm (eczema), mẩn ngứa, mề đay, viêm da cơ địa, dị ứng.
- Giải độc thủy ngân, kim loại nặng: Dùng tốt cho trường hợp nhiễm độc thủy ngân hoặc hỗ trợ điều trị bệnh giang mai.
- Lợi tiểu, thẩm thấp: Trị chứng đái buốt, đái dắt, phù thũng, khí hư ra nhiều.
Theo Y học hiện đại:
- Kháng viêm, giảm đau xương khớp.
- Kháng histamin, hỗ trợ giảm triệu chứng dị ứng.
- Hỗ trợ hạ acid uric trong máu (tốt cho người bệnh Gout).
4. Liều dùng & Cách dùng
- Liều thông thường: 15 – 30g/ngày (có thể lên tới 30 – 60g/ngày tùy theo chỉ định điều trị).
- Cách dùng: Sắc lấy nước uống, cô thành cao hoặc tán bột mịn phối hợp với các vị thuốc khác.
5. Lưu ý & Kiêng kỵ khi sử dụng
- Kiêng dùng chung với nước trà: Trong Thổ phục linh có chứa hàm lượng tanin, kiêng kỵ khi uống cùng nước trà (trà xanh/trà mạn) vì có thể làm mất tác dụng của thuốc hoặc gây dị ứng, rụng tóc.
- Tương tác thuốc: Cần cẩn trọng hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ nếu đang dùng các thuốc Tây y như Digoxin, Lithium.
- Đối tượng kiêng kỵ:
- Người thuộc thể trạng Can thận âm hư hoặc Tỳ vị hư hàn (tiêu hóa kém, hay đi ngoài phân lỏng, người lạnh) không nên dùng đơn độc hoặc dùng liều cao.
- Bệnh nhân hen suyễn, bệnh thận mạn tính nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
- Không dùng quá liều hoặc dùng kéo dài: Dùng liều quá cao có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, ruột.
Dược Liệu Quanh Ta
